Xem phong thuỷ tuổi và hướng nhà
Trong văn minh cổ xưa của Á châu, người ta cho rằng vạn vật được cấu tạo bởi 5 nguyên tố chính đó là Hỏa (lửa), Thổ (đất), Kim (kim loại), Thủy (nước) và Mộc (cây). Các nguyên tố này được áp dụng trong các khoa như Ðông y, Phong thủy,... một cách rất trừu tượng. Người ta dùng ý nhiều hơn là thực thể của các nguyên tố này.
Trong thuyết Ngũ hành, các nguyên tố kể trên liên hệ mật thiết với nhau theo chiều tương sinh tức là chiều nguyên tố này sinh ra nguyên tố nọ rồi nguyên tố nọ sinh ra nguyên tố kia. Đồng thời cũng phát sinh sự tương khắc.
* Chiều tương sinh:
- Mộc sinh Hỏa (vì đốt Mộc sẽ tạo ra Hỏa),
- Hỏa sinh Thổ (vì lửa đốt vật chất thành tro đất),
- Thổ sinh Kim (vì đào đất thì lại tìm thấy các chất kim loại - đất là điều kiện để kim hình thành),
- Kim sinh Thủy (vì đốt Kim thì kim loại chảy lỏng như nước)
- Và sau cùng là Thủy sinh Mộc (người ta dùng nước để chăm sóc, trồng cây).
* Chiều tương khắc:
- Thủy khắc Hỏa (vì nước có thể làm tắt lửa nhưng lửa không diệt được nước),
- Hỏa khắc Kim (lửa làm tan đi kim loại mà kim loại lại không làm gì được lửa),
- Kim khắc Mộc (dao bằng kim loại có thể dùng để cắt cây),
- Mộc khắc Thổ (cây hút đất để sống),
- Thổ khắc Thủy (đất hút hết nước).
Và cũng có sự chế hoá: Một nguyên tố là mẹ (chẳng hạn như Mộc) sinh ra nguyên tố kế tiếp là con (chẳng hạn như Hỏa)... Như vậy, chúng ta cũng có thể suy ra một cách gián tiếp rằng năng lực (hay nguyên khí) của nguyên tố mẹ sẻ bị hao mòn khi sinh ra và nuôi nguyên tố con. Sự suy diễn này rất quan trọng cho chúng ta về sau trong cách ứng dụng Ngũ hành.
Về màu sắc, màu đỏ đại diện cho Hỏa, vàng đại diện cho Thổ, màu kim loại (Bạc) đại diện cho Kim, màu đen hay xanh dương đại diện cho Thủy và màu xanh lá cây đại diện cho Mộc.
Về hình dạng, hình có góc nhọn đại diện cho Hỏa, hình vuông và chữ nhật đại diện cho Thổ, hình tròn đại diện cho Kim, hình cong uốn quanh co đại diện cho Thủy, hình dài đại diện cho Mộc.
Ðối với văn minh ngày nay thì những điều vừa trình bày ở trên có vẻ ngây ngô nhưng đó lại là căn bản cho một nền tảng văn minh được tạo ra và chứng nghiệm bằng thực chứng qua bao nhiêu thế hệ với thành qủa tốt đẹp. Vì vậy mà học thuyết này được đứng vững như xưa bên cạnh khoa học của Tây phương. Việc ứng dụng thuyết tương sinh và tương khắc này vào Y học đã cho kết quả rất ngạc nhiên, và thấy các thuyết này rất đúng và đúng một cách khó hiểu, kỳ cục (Khoa học chưa giải thích rõ được).
Như đã trình bày, các nguyên tố này được dùng một cách trừu tượng trong (khoa học cổ truyền) của chúng ta nên mỗi nguyên tố có thể là dùng để diễn tả một tình trạng có tính chất của nguyên tố đó như dùng Hỏa để diễn tả tính nóng nảy, dùng Thủy để diễn tả tính lạnh nhạt... Từ đó, khái niệm âm dương được dùng để diễn tả tính chất động và tĩnh của mọi thứ. Phái nữ, lạnh, đất... thuộc về âm. Trong khi phái nam, nóng, mặt trời... thuộc về dương. Sự vận chuyển trong trời đất cần có sự hoà hợp giữa âm dương như khí nóng của trời đưa xuống đất làm bốc hơi nước tạo thành mây rồi lại gặp lạnh cô đọng lại thành mưa rớt xuống đất ... Vì vậy mà trong quan niệm âm dương, sự hòa hợp âm dương thường được coi như hoàn mỹ vì âm dương hổ trợ lẫn nhau.
Trong thuyết Ngũ hành, các nguyên tố kể trên liên hệ mật thiết với nhau theo chiều tương sinh tức là chiều nguyên tố này sinh ra nguyên tố nọ rồi nguyên tố nọ sinh ra nguyên tố kia. Đồng thời cũng phát sinh sự tương khắc.
* Chiều tương sinh:
- Mộc sinh Hỏa (vì đốt Mộc sẽ tạo ra Hỏa),
- Hỏa sinh Thổ (vì lửa đốt vật chất thành tro đất),
- Thổ sinh Kim (vì đào đất thì lại tìm thấy các chất kim loại - đất là điều kiện để kim hình thành),
- Kim sinh Thủy (vì đốt Kim thì kim loại chảy lỏng như nước)
- Và sau cùng là Thủy sinh Mộc (người ta dùng nước để chăm sóc, trồng cây).
* Chiều tương khắc:
- Thủy khắc Hỏa (vì nước có thể làm tắt lửa nhưng lửa không diệt được nước),
- Hỏa khắc Kim (lửa làm tan đi kim loại mà kim loại lại không làm gì được lửa),
- Kim khắc Mộc (dao bằng kim loại có thể dùng để cắt cây),
- Mộc khắc Thổ (cây hút đất để sống),
- Thổ khắc Thủy (đất hút hết nước).
Và cũng có sự chế hoá: Một nguyên tố là mẹ (chẳng hạn như Mộc) sinh ra nguyên tố kế tiếp là con (chẳng hạn như Hỏa)... Như vậy, chúng ta cũng có thể suy ra một cách gián tiếp rằng năng lực (hay nguyên khí) của nguyên tố mẹ sẻ bị hao mòn khi sinh ra và nuôi nguyên tố con. Sự suy diễn này rất quan trọng cho chúng ta về sau trong cách ứng dụng Ngũ hành.
Về hình dạng, hình có góc nhọn đại diện cho Hỏa, hình vuông và chữ nhật đại diện cho Thổ, hình tròn đại diện cho Kim, hình cong uốn quanh co đại diện cho Thủy, hình dài đại diện cho Mộc.
Ðối với văn minh ngày nay thì những điều vừa trình bày ở trên có vẻ ngây ngô nhưng đó lại là căn bản cho một nền tảng văn minh được tạo ra và chứng nghiệm bằng thực chứng qua bao nhiêu thế hệ với thành qủa tốt đẹp. Vì vậy mà học thuyết này được đứng vững như xưa bên cạnh khoa học của Tây phương. Việc ứng dụng thuyết tương sinh và tương khắc này vào Y học đã cho kết quả rất ngạc nhiên, và thấy các thuyết này rất đúng và đúng một cách khó hiểu, kỳ cục (Khoa học chưa giải thích rõ được).
Như đã trình bày, các nguyên tố này được dùng một cách trừu tượng trong (khoa học cổ truyền) của chúng ta nên mỗi nguyên tố có thể là dùng để diễn tả một tình trạng có tính chất của nguyên tố đó như dùng Hỏa để diễn tả tính nóng nảy, dùng Thủy để diễn tả tính lạnh nhạt... Từ đó, khái niệm âm dương được dùng để diễn tả tính chất động và tĩnh của mọi thứ. Phái nữ, lạnh, đất... thuộc về âm. Trong khi phái nam, nóng, mặt trời... thuộc về dương. Sự vận chuyển trong trời đất cần có sự hoà hợp giữa âm dương như khí nóng của trời đưa xuống đất làm bốc hơi nước tạo thành mây rồi lại gặp lạnh cô đọng lại thành mưa rớt xuống đất ... Vì vậy mà trong quan niệm âm dương, sự hòa hợp âm dương thường được coi như hoàn mỹ vì âm dương hổ trợ lẫn nhau.
